هاشم حسيني تهرانى

46

علوم العربية

( 1 ) ( باب افعال ) ماضى اين باب بر وزن " افعل " مىباشد ، هرماضى ثلاثى مجرد كه به اين باب آورده شود همزه مفتوحى در اولش زياد مىشود و فاء الفعل ساكن ، و عين الفعل مفتوح ميگردد ، اگر مفتوح نباشد ، " افعل " مىشود ، همزه مفتوح علامت باب افعال ، و سه حرف ديگر فاء الفعل و عين الفعل و لام الفعل است و همان‌گونه كه در ثلاثى مجرد دانسته شد علامات به آن ملحق مىشود ، و چهارده صيغه تشكيل ميگردد . مضارع اين باب بر وزن " يفعل " مىباشد ، حرف مضارع بر سر ماضى آورده مىشود ، و عين الفعل را مكسور ميكنند " يأفعل " ميگردد ، همزه را براى تخفيف كلمه حذف نمودند " يفعل " شد ، ياء حرف مضارع ، و سه حرف ديگر فاء الفعل و عين الفعل و لام الفعل است ، و علامات چهارده صيغه همان است كه در مضارع ثلاثى مجرد دانسته شد . چهارده صيغه امر مانند ثلاثى مجرد تابع چهارده صيغه مضارع است ، ولى صيغه امر حاضر از اصل مضارع يعنى از " تافعل " گرفته مىشود ، پس تاء كه حرف مضارع است حذف ، و لام الفعل را ساكن ميكنند " افعل " مىشود ، و در اينجا نيازى به آوردن همزه به جاى حرف مضارع نيست ، چنانچه در ثلاثى مجرد آوردند ، زيرا همزه باب افعال كفايت مىكند ، و براى همين جهت صيغه امر حاضر از اصل